» ATMOSFER VE ÖZELLİKLERİ

Yayınlanma Zamanı: 2009-01-04 22:57:00



ATMOSFER VE ÖZELLİKLERİ

Dünya’da uzaydaki diğer gezegenlerden farklı olarak yaşam bulunmasının sebebi etrafını saran atmosferdir. İklim ve hava olaylarının görülmesi ile yeryüzünde yaşamın bulunmasını sağlayan faktör atmosferin varlığıdır. Atmosfer; yerçekiminin etkisi ile yeryüzünü çepeçevre saran gaz kütlesidir. Eski Yunancada atmos: nefes, sphere: küre demektir. Atmosfer ise nefes küre ya da hava küre anlamına gelir.

                                 

Resim kaynak: http://www.e-cografya.com/fiziki/klimatoloji/atmosfer/images/atmosferin_katlari.PNG

 

Atmosferi oluşturan gazların % 75’i içerisinde canlıların yaşadığı Troposferde bulunur. Atmosfer; Azot (% 78), Oksijen (% 21) ile CO2, su buharı, argon, neon, metan, kripton ve hidrojen gibi diğer gazlardan (% 1) oluşur. Azot ve oksijen yaşam için büyük önem taşırlar ve bu gazların atmosferde ki oranı sabittir. Ancak CO2 ve su buharının miktarı bulundukları yere, zamana ve iklim şartlarına göre değişir.

Azot, yaşamın temel kaynaklarından biridir. Bitkilerin ihtiyacı olan besin maddesi olarak önemlidir. Oksijen
, ise canlıların solunum yapması için ve yanma için gerekli bir gazdır.

Karbondioksit
, havada çok az miktarda (% 0 - 0,03) bulunmasına karşın, iklim olayları üzerinde önemli etkide bulunur. Karbondioksit atmosferin güneş ışınlarını emme ve saklama kabiliyetini arttırır. Miktarının artması sıcaklığın artmasına, azalması sıcaklıkların düşmesine neden olur. Jeolojik devirler içerisinde CO2 miktarın değişmesi iklim değişimlerini etkilemiştir

Su buharı, miktarı sıcaklığa, yer ve zamana bağlı olarak en fazla değişen gazdır. Bu miktar yerden yükseldikçe, kıyıdan uzaklaştıkça ve Ekvatordan kutuplara doğru gittikçe azalır.

 

Atmosferin Etkileri
1.
İçerisinde yaşam için gerekli olan gazlar bulunur.

2. Güneş’ten gelen enerjinin hızla uzaya yansımasını engeller.
3. Güneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, Güneş’i doğrudan görmeyen yerlerin de aydınlık olmasını sağlar.
4.
İçindeki hava akımları sayesinde gündüz olan kesimlerin aşırı sıcak, gece olan kesimlerin de aşırı soğumasını engeller.
5.
Güneşten gelen zararlı ışınları tutar.
6.
Sesi iletir.
7.
İklim olayları meydana gelir.
8.
Uzaydan gelen göktaşlarının parçalanmasını sağlayarak yere ulaşmasına engel olur.

 ATMOSFERİN KATLARI VE ÖZELLİKLERİ

           

                 ATMOSFERİN KATMANLARI        

ŞEKİL KAYNAK:http://www.cografyatutkudur.com/atmosfer/atmosphere.gif       

Troposfer: Atmosferin en alt tabakasıdır. Ekvator üzerindeki kalınlığı 16 - 17 km, 45° enlemlerinde 12 km, kutuplardaki kalınlığı ise 9 - 10 km dir. Bunun nedeni, Ekvator’daki hava kütlelerinin ısınarak yükselmesi, kutuplarda ise soğuyan havanın ağırlaşarak alçalmasıdır. iklim olayları troposferin 3 - 4 km lik kısmında meydana gelir. Çünkü, iklim olaylarında çok etkili olan su buharı troposferin 3 - 4 km lik kısmında bulunur. Troposfer daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınır.

Atmosferdeki gazların % 75'i troposfer katında bulunmaktadır.

Stratosfer: Troposferden itibaren 17 - 30 km ler arasında bulunur. Bu tabakada su buharı olmadığı için, iklim olayı görülmez. Stratosferde sıcaklık değişimi yok gibidir. Sıcaklık –45°C civarındadır. Stratosferde yerçekimi çok azaldığı için cisimler gerçek ağırlıklarını kaybederler. Üst kısımlarında ozon gazı bulunur.

Şemosfer: Stratosferden sonra 30 - 90 km ler arasında bulunur.

iki kısımdan oluşur.

a. Ozonosfer: içerisinde bulundurduğu ozon gazından dolayı bu ismi almıştır. Güneş’ten gelen ve canlı yaşamı için zararlı olan ışınları (Ultraviyole ışınları gibi) tutar. Bundan dolayı canlıların koruyucu katıdır. Dünya’nın aşırı ısınıp, soğumasını önler.

b. Kemosfer: Bu katmana kemosfer denilmesinin nedeni, içerisinde bazı kimyasal olayların meydana gelmesidir. Az miktarda zararlı ışınların tutulması burada da görülür.

İyonosfer: Şemosferden sonra 90 - 300 km’ler arasında bulunur. Bu tabakadaki gazlar ultraviyole ışınlarının etkisi ile iyonlara ayrılmıştır. iyonlaşma sırasında açığa çıkan enerji ile sıcaklığı yükselmiştir.

(250°C) iyonlar arasında elektron alışverişi son derece fazladır. Bundan dolayı haberleşme sinyalleri, radyo dalgaları bu tabakadan yansır. 

Eksosfer: Atmosferin en üst ve en dış sınırını oluşturur. Eksosferde bazı gaz molekülleri yerçekimi etkisinden kurtularak uzaya kaçar. Bu nedenle dış sınırı kesin olarak tespit edilememekte, 10.000 km ye kadar çıktığı sanılmaktadır. 

Konu ile ilgili en önemli noktalar troposferde su buharının bulunması ve iklim olaylarının bu katta gerçekleşmesi,Troposferin kalınlığının ekvator ve kutuplarda farklı olması ve sebebi,Radyo dalgalarının yansıtılması haberleşme de kullanılan iyonosfer katı,atmosferin olması ve olmaması durumunda meydana gelen olayların karşılaştırılması son olarakda oranı değişen ve değişmeyen gazlar karışınıza soru olarak çıkabilir...

AY’DA ATMOSFER OLMAMASININ SONUÇLARI

Ay yüzeyine çok sayıda meteor düşer. Bu nedenle ay yüzeyi çok girintili çıkıntılıdır.

Ayda günlük sıcaklık farkları çok fazladır. Ayda günlük sıcaklık farklarının çok fazla olmasından dolayı fiziksel çözülme de çok fazladır.

Hava ve su bulunmaz.

Meteorolojik olaylar meydana gelmez.

NOT:

Atmosferi Oluşturan Gazlar

Atmosfer sabit ve değişken gazlardan oluşur. Azot ve oksijen atmosferdeki gazların %99'unu oluşturur. Her ikiside insan yaşamı için gereklidir. Ancak bu gazların hava ve hava olaylarına etkisi çok azdır.

Atmosferdeki Sabit Gazlar ve Oranları

NitrojenN278.08
OksijenO220.95
ArgonAr0.93
NeonNe        0.0018
HelyumHe0.0005
HidrojenH20.00006
XenonXe0.000009

Atmosferdeki Değişebilir Gazlar ve Oranları

SubuharıH2O       0 - 4
KarbondioksitCO20.037
MetanCH40.00017
Nitrus OksitN2O0.00003
Ozon0.000004
Partiküller (Duman, kurum vb)O30.000001
KloroflorokarbonCFCs0.00000002

Atmosferi oluşturan gazların; (su buharı, ozon ve önemsiz değişebilir bileşenler hariç) yerden 80 km. ye kadar temel özellikleri değişmez. Bu bölge homosfer olarak adlandırılır. 80 km. nin üzerinde ise atmosferik gazlar molekül agırlıklarına göre ayrışır, bu tabakaya da heterosfer denir.


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalışmaları devam etmektedir.
Görüş ve önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz !